Phương Nam Co LTD
Thi công xây dựng phần thô
© 19/7/2018 - Vietnam12h.com Application
 Đô thị thời tần – hán (thế kỉ III TCN – thế kỉ III)

                Đế quốc thống nhất của Tần Thủy Hoàng và sau đó của nhà Hán đã tiếp thu được những thành quả đổi mới của các triều đại phong kiến trước đó. Sau khi thống nhất sáu nước vào nước Tần năm 221 TCN, Tần Thủy Hoàng đã thiên di 120.000 gia đình quyền quí và giàu có nhất đế quốc vào kinh đô Hàm Dương, Thiểm Tây (Xianyang, Shanxi).

                Mỗi khi chinh phục được một nước, ông ta cho xây lại tại Hàm Dương những cung điện, dinh thự giống hệt những cái đã bị phá hủy tại nước vừa bị chiếm, trang trí chúng bằng những đồ quí giá thu được và cho vào ở đấy những phụ nử bị bắt khi kinh thành của họ bị mất. Tổng số những cung điện và dinh thự như thế ở Hàm Dương lên tới con số 145. Kinh đô biến thành biểu tượng tập trung của tòan đế quốc, nơi giam giữ con tin bắt từ khắp Trung Quốc và chứa dựng các yếu tố ảnh hưởng đới với từng tỉnh của nó.

                Nhà Hán, ngay từ khi nắm quyền năm 206 TCN, đã sử dụng lại các đô thị của thời Chiến Quốc và còn phỏng theo đó mà tạo ra mạng lưới hành chính của đế quốc.

                Đô thị đặc trưng của thời Hán được bao bọc bởi tường thành có cửa ở bốn mặt. Bên trong thành được chia thành nhiều khu, lấy đường phố hoặc đại lộ làm ranh giới. Mỗi khu khoảng 100 nhà (gọi là “lí” như tên gọi một thôn) cũng được bao bởi một bức tường, chỉ có một lối  vào; mỗi nhà cũng lại có tường bao chung quanh. Từ lối vào duy nhất của khu ở tỏa ra các lối nhỏ dẫn đến từng nhà. Dân chúng muốn ra khỏi thành phải qua ít nhất 3 cổng: cổng nhà, cổng khu ở, cổng thành. Tất cả các cổng này đều có người gác và đóng vào ban đêm. Hệ thống này giữ dân chúng bên trong một khu tường vậy và dễ dàng cho việc giám sát, bắt phu, bắt lính.

                Đô thị thời Hán giống như sự bố trí những ngôi làng cạnh nhau tạo nên một đô thị nông nghiệp. Có vẻ nhưng không tồn tại ở thời kì này sự đối lập hay sự phân biệt rõ ràng giữa thành thị và nông thôn.

                Trong tất cả các đô thị lớn có một khu đặc biệt được dành cho các cửa tiệm buôn bán. Các thương nhân và thợ thủ công sống bên cạnh khu thương mại này, trong khi đó dân trồng cấy sống gần các cửa thành để tiện đi ra làm việc trên các cánh đồng. Các công sở hành chính nằm ở trung tâm thành.

                Con số các đô thị thời Tiền Hán (206 TCN – 9 SCN) vượt quá 37.000, giảm dần vào thời Hậu Hán (25 – 220) xuống còn khoảng 17.000. Hiện tượng này được giải thích là do dân số tăng, tầm quan trọng của các khu ngoại ô cũng tăng theo, các đô thị lớn ra; đồng thời, chính sách tập quyền cũng dẫn tới sự tập trung dân cư. Mặt khác, sự di dân và khai khẩn đất mới cũng đưa tới tạo thành những đại điền trang dưới dạng các làng mạc. Hệ thống “lí” thời Tiền Hán dần dần tan rã.

                Những sự tìm kiếm và đào bới vùng đất Trường An, kinh đô cũ của nhà Tiền Hán, được bắt đầu năm 1956. Thành đại thể hình vuông, nằm dọc bờ bắc sông Vị, nay thuộc tây bắc thành phố Tây An, Thiểm Tây. Trường An chu vi khoảng 25 km, tường thành cao 18m, dày 16m, được xây từ năm 192 TCN đến năm 189 TCN. Mỗi cạnh tường thành có 3 cổng, mỗi cổng có 3 lối đi qua. Hoàng cung và các dinh thự của giới quyền quý nằm ở trung tâm; còn phần phía nam kinh đô, chiếm đến 2/3 diện tích tòan thành, là các công sở hành chính, khu thợ thủ công ở phía tây – bắc và nơi ở của dân chúng ở phía đông – bắc.

 

                9 khu buôn bán quan trọng nằm ở phía đông và phía tây đường trục chính nam – bắc của thành. Trường An có 160 khu có tường vây (lí), được ngăn cách bởi những đường phố trực giao theo hình bàn cờ. Kiểu bố cục bàn cờ được sử dụng phổ biến nhất trong qui hoạch các đô thị về sau này.